Duck Chess là gì? Biến thể cờ vua với chú vịt cao su khiến cả thế giới thích thú

Hãy tưởng tượng một ván cờ vua hoàn toàn bình thường — nhưng sau mỗi nước đi, bạn lại phải cầm thêm một chú vịt cao su màu vàng và đặt nó lên một ô trống bất kỳ trên bàn cờ. Đối thủ của bạn cũng vậy. Nghe như trò đùa, nhưng đó chính là Duck Chess, biến thể cờ vua kỳ lạ đang khiến cộng đồng cờ vua khắp thế giới thích thú. Chỉ thêm một chú vịt bé xíu, toàn bộ lý thuyết cờ vua tích lũy hàng trăm năm bỗng chốc... phải viết lại.

Duck Chess ra đời thế nào?

Duck Chess được tiến sĩ Tim Paulden — một nhà toán học người Anh, chủ tịch Câu lạc bộ Cờ vua Exeter ở hạt Devon — sáng tạo vào đầu năm 2016. Ý tưởng của ông đơn giản đến mức ai nghe lần đầu cũng bật cười: cho hai người chơi cùng điều khiển một chú vịt cao su đóng vai "vật cản" trên bàn cờ. Bước ngoặt đến vào tháng 10/2022, khi Chess.com đưa Duck Chess lên nền tảng biến thể của mình: trò chơi nhanh chóng lan truyền khắp cộng đồng mạng, được các streamer và người chơi khắp nơi thi nhau trải nghiệm, theo ghi nhận của House of Staunton.

Luật chơi: chỉ thêm một chú vịt, nhưng thay đổi tất cả

Để chơi Duck Chess, bạn chỉ cần một bộ cờ vua bình thường và một chú vịt cao su đủ nhỏ để nằm gọn trong một ô cờ. Lúc bắt đầu, chú vịt ở ngoài bàn; người chơi cầm Trắng sẽ là người đầu tiên đặt vịt lên bàn sau nước đi mở màn của mình:

• Mỗi lượt gồm hai hành động: đi một nước cờ như bình thường, sau đó di chuyển chú vịt tới bất kỳ ô trống nào trên bàn. Việc dời vịt là bắt buộc — bạn không được phép để vịt nằm yên ở ô cũ.
• Vịt là "kẻ chặn đường": không quân cờ nào được đi vào ô đang có vịt, cũng không được đi xuyên qua ô đó. Xe, tượng và hậu đều bị chú vịt chặn đứng giữa đường. Chỉ có mã là ngoại lệ theo đúng bản chất của nó: mã vẫn nhảy qua được vịt giống như nhảy qua mọi quân cờ khác, nhưng không được đáp xuống ô của vịt.
• Vịt bất tử và không thuộc về ai: vịt không bao giờ bị ăn, và cả hai người chơi dùng chung đúng một chú vịt duy nhất cho cả ván cờ.
• Không có chiếu, cũng không có chiếu hết: bạn được phép để vua của mình bị tấn công, được đi vua vào ô đang bị tấn công, thậm chí nhập thành xuyên qua ô bị tấn công. Ván cờ chỉ kết thúc khi một bên thật sự ăn được vua của đối phương.
• Hết nước đi thì lại... thắng: thay cho luật hòa khi bị hết nước đi (stalemate) của cờ vua thường, Duck Chess có điều luật mang tên "fowling": nếu đến lượt mà một người chơi không còn bất kỳ nước đi hợp lệ nào — kể cả nước đi vua vào ô bị tấn công cũng không thực hiện được — thì chính người chơi đó thắng ngay lập tức.

Để dễ hình dung, hãy xem hai tình huống điển hình. Sau nước 1.e4, Trắng có thể đặt vịt lên ô e6: tốt đen ở e7 từ đó không thể tiến lên e6 hay e5 để tranh trung tâm nữa. Ngược lại, khi xe của đối phương đang ngắm thẳng vào vua của bạn dọc một cột, thay vì hoảng hốt chạy vua, bạn có thể bình tĩnh đặt chú vịt chắn ngay giữa đường xe — đòn tấn công bị cắt đứt trong tích tắc. Mỗi lượt còn được ghi lại bằng ký hiệu nước cờ kèm "@" và ô đặt vịt, chẳng hạn "1.e4@e6".

Chú vịt thay đổi tư duy cờ vua ra sao?

Trong cờ vua thường, người chơi có thể học thuộc lòng hàng chục nước đầu của các khai cuộc nổi tiếng; còn trong Duck Chess, vị trí của vịt thay đổi sau từng lượt nên không cuốn sách nào dự đoán trước được — mọi nước đi đều phải tính toán tại chỗ. Thứ hai, ván cờ xuất hiện thêm một lớp chiến thuật hoàn toàn mới: phòng thủ không chỉ là chạy vua hay đỡ đòn, mà còn là "dựng tường" bằng một vật cản di động; tấn công không chỉ là dồn quân, mà còn phải tính xem đối phương có thể dùng vịt bịt đường tấn công hay bịt đường thoát của quân mình hay không. Có cả mẹo tinh quái: đặt vịt lên ô mà chính bạn muốn dùng ở lượt sau — vì đối thủ bắt buộc phải dời vịt đi nơi khác, ô đó chắc chắn sẽ trống khi đến lượt bạn. Nói cách khác, khả năng thích ứng quan trọng hơn trí nhớ rất nhiều trong Duck Chess.

Vì sao mọi người thích Duck Chess?

Sức hút của Duck Chess nằm ở sự nhẹ nhõm hiếm có. Người mới chơi thua một ván Duck Chess thường chỉ thấy buồn cười chứ không nản, vì yếu tố bất ngờ từ chú vịt khiến khoảng cách trình độ được thu hẹp và ván cờ nào cũng có những khoảnh khắc "vịt cứu vua" đáng nhớ. Với người chơi lâu năm, đây là bài tập phản xạ và thích ứng tuyệt vời: bỏ qua mọi thói quen thuộc lòng, buộc bộ não tính toán tươi mới trên một bàn cờ liên tục thay đổi. Và quan trọng nhất, nó cực kỳ hợp để chơi cùng bạn bè — mỗi ván là một câu chuyện cười, từ cú đặt vịt "thần sầu" đến pha quên dời vịt khiến vua nhà bị ăn oan.

Thử ngay tinh thần Duck Chess trên SynerWorlds

Lưu ý nhỏ: SynerWorlds hiện chưa có Duck Chess. Nhưng nếu chú vịt đã khơi dậy cảm hứng, bạn hoàn toàn có thể ghé chess.synerworlds.com để chơi cờ vua miễn phí ngay trên trình duyệt, không cần đăng ký: đấu với máy ở 12 cấp độ từ dễ đến khó, hoặc mở phòng rủ bạn bè vào làm vài ván cho vui. Biết đâu sau vài ván, bạn sẽ muốn rủ nhóm bạn sắm một chú vịt cao su và thử ngay biến thể kỳ lạ này ngoài đời thật.

Nguồn tham khảo: trang luật chính thức Duck Chess (duckchess.com); Chess.com, mục thuật ngữ "Duck Chess"; House of Staunton, "What is Duck Chess? How the Chess Variant Is Played"; The Chess Variant Pages, mục Duck Chess.