Sai lầm thường gặp trong Cờ Nhào: mù điểm chẵn lẻ, tự nhốt quân và quên đếm nước đáp trả

Bài chiến thuật Cờ Nhào trước đây nói về những quyết định của người chơi giỏi: chọn điểm đáp, từ chối nước ăn, săn thế 1 chọi 1. Bài này nhìn từ phía ngược lại — bốn lỗi khiến người mới và người chơi trung bình thua những ván mà họ "không hiểu vì sao thua". Cả bốn đều không nằm ở khả năng tính xa, mà ở việc đọc sai cấu trúc của bàn cờ.

1. Mù "chẵn lẻ": không phải điểm nào cũng có đường chéo

Bàn Cờ Nhào là lưới Alquerque 5×5: đường ngang và dọc có ở mọi điểm, nhưng đường chéo chỉ được vẽ từ các điểm có (cột + hàng) chẵn. Hệ quả ít người để ý: một quân đứng trên điểm "lẻ" chỉ có tối đa 4 đường đi — không nhảy chéo được, không thoát thân theo đường chéo được. Quân đứng trên điểm "chẵn" thì có tới 8 đường, như trung tâm bàn cờ là điểm chẵn điển hình.

Lỗi kinh điển: người chơi đậu quân ở điểm lẻ rồi tính như thể nó kiểm soát cả vùng chéo quanh nó — nó không kiểm soát gì cả. Ngược lại, họ tấn công một quân địch đang đứng ở điểm lẻ bằng đường chéo tưởng tượng vốn không tồn tại trên bàn. Thói quen sửa lỗi này rất rẻ: trước mỗi nước đi, phân loại điểm đáp của quân mình trong đầu — điểm chẵn là điểm trung tâm giao thông, điểm lẻ là hành lang hẹp. Quân nào lượt sau còn cần nhảy tiếp hoặc cần đường thoát thì phải đứng trên điểm chẵn.

2. Tự nhốt quân: còn quân trên bàn mà hết nước đi vẫn thua

Luật kết thúc của Cờ Nhào có một nhánh mà người mới hay quên: bên tới lượt mà không còn nước đi hợp lệ thì thua — kể cả khi trên bàn vẫn còn nguyên mấy quân. Quân bị vây kín bởi quân địch và mép bàn, không ô kề trống để bước, không quân địch nào trong tầm nhảy, là quân đã chết mà chưa bị ăn.

Lỗi này tự gây ra là chính: đẩy quân vào góc và sát biên quá sớm, rồi tự lấp nốt ô trống cuối cùng cạnh cụm quân của mình bằng một nước đi "vô hại". Muốn tránh, hãy giữ cho mọi cụm quân của bạn ít nhất một ô kề trống — một "cửa thở" — và cảnh giác với những nước đi lấy mất cửa thở cuối cùng đó, trừ khi nước đi ấy thắng ngay tại chỗ. Mặt tấn công tương ứng: khi đối thủ chỉ còn một cụm quân gần như bị nhốt, đừng vội ăn — bịt nốt cửa thở của họ còn nhanh và sạch hơn săn đuổi từng quân.

3. Chỉ đếm chuỗi của mình — quên chuỗi đáp trả dài nhất của đối thủ

Nhảy ăn được ba quân là cảm giác rất đã, và nó che mắt người chơi khỏi câu hỏi quan trọng hơn: sau chuỗi của mình, chuỗi dài nhất mà đối thủ đáp trả được là bao nhiêu? Chuỗi nhảy làm thay đổi toàn bộ bàn cờ — nó dọn trống các điểm đáp, để lại quân của bạn đứng sâu trong đất địch, và đôi khi chính nó mở đường cho một chuỗi chuyền ngược dài hơn.

Cách chấm điểm một chuỗi nhảy đúng nghĩa là: số quân mình ăn trừ đi số quân đối thủ ăn lại ngay lượt sau. Chuỗi ăn 3 mà bị đáp 4 là chuỗi lỗ, dù nó trông hoành tráng đến đâu. Trước khi nhảy nước đầu tiên, hãy dành vài giây tìm chuỗi tối đa của đối thủ trong thế cờ sau khi bạn đi — đây cũng chính là cách gợi ý nước đi trong game đánh giá thế cờ. Nếu hiệu số âm, hãy dừng chuỗi sớm hơn hoặc chọn một quân khác để nhảy.

4. Phá "bức tường" khai cuộc quá sớm

Khai cuộc Cờ Nhào: mỗi bên 10 quân đứng kín hai hàng nhà, hàng giữa trống hoàn toàn. Một quân chỉ bị nhảy khi ô ngay sau lưng nó — theo hướng nhảy — đang trống. Nghĩa là quân có quân nhà đứng ngay sau lưng thì không thể bị nhảy theo hướng đó. Hai hàng quân ban đầu vì thế là một bức tường tự yểm trợ: quân nào cũng có đồng đội án ngữ phía sau.

Lỗi phổ biến nhất ở khai cuộc là hăm hở đẩy một quân đơn độc lên hàng giữa. Quân đó mất yểm trợ ngay lập tức, và tệ hơn, nó trở thành bậc thang cho đối thủ: họ nhảy qua nó, đáp xuống sâu trong sân nhà bạn và mở chuỗi từ đó. Nguyên tắc đúng: tiến quân theo cặp hoặc theo cụm, để quân đi trước luôn có quân theo sau bịt điểm đáp của địch; quân đầu tiên sang sông phải là quân mà lượt sau bạn đưa được quân yểm trợ lên ngay phía sau nó.

Luyện bốn thói quen này ở đâu

Chơi với máy trên SynerWorlds và tự giao kèo theo buổi: một buổi chỉ tập phân loại điểm chẵn–lẻ trước mỗi nước; một buổi cấm tuyệt đối việc tự lấp cửa thở cuối cùng của cụm quân mình. Câu đố Cờ Nhào mỗi ngày cũng là nơi tốt để luyện đếm chuỗi đáp trả — thế cờ nén buộc bạn phải nhìn cả hai chiều nhảy.

• Chơi ngay: Cờ Nhào
• Chưa chắc luật? Hướng dẫn chơi Cờ Nhào cho người mới
• Nâng trình tiếp: Chiến thuật Cờ Nhào: nhảy chuyền và nghệ thuật chọn điểm đáp · Tàn cuộc Cờ Gánh: thắng bằng hết nước, đua điểm thở và pháo đài hai mặt